A historic Albanian region on the Ionian coast of southern Epirus, and the story of a people who were uprooted but never forgotten.
Një trevë historike shqiptare në bregdetin Jon të Epirit të Jugut, dhe historia e një populli që u shkul nga trojet e veta, por nuk u harrua kurrë.
Çamëria (Chameria) is the historic Albanian region of southern Epirus, stretching along the Ionian Sea in what is today the northwestern corner of Greece — chiefly the regional units of Thesprotia and Preveza, with a small northern edge around Konispol lying inside Albania. Its name comes from the river Thyamis, known in Albanian as the Çam.
For centuries this was a land of olive groves, mountains and coastal towns — among them Filat (Filiates), Gumenicë (Igoumenitsa), Margëlliç (Margariti), Paramithi (Paramythia), Parga and Prevezë (Preveza). Its people, the Cham Albanians (çamët), have lived here since at least the Middle Ages, speaking one of the oldest and most conservative forms of the Albanian language.
Çamëria është treva historike shqiptare e Epirit të Jugut, që shtrihet përgjatë detit Jon, në atë që sot është cepi veriperëndimor i Greqisë — kryesisht njësitë e Thesprotisë dhe të Prevezës, me një skaj të vogël verior rreth Konispolit brenda Shqipërisë. Emri i saj vjen nga lumi Thyamis, i njohur në shqip si Çami.
Për shekuj me radhë kjo ishte një tokë ullishtash, malesh dhe qytetesh bregdetare — mes tyre Filati, Gumenica, Margëlliçi, Paramithia, Parga dhe Preveza. Populli i saj, shqiptarët çamë, jeton këtu që së paku nga Mesjeta, duke folur një nga format më të vjetra dhe më konservatore të gjuhës shqipe.
"What was carried out of Çamëria could not be confiscated — the language, the songs, and the memory travelled with the people wherever they went."
"Ajo që u mor me vete nga Çamëria nuk mund të konfiskohej — gjuha, këngët dhe kujtesa udhëtuan bashkë me popullin kudo që shkoi."
The Cham identity is ethnic and linguistic, not religious. Over the Ottoman centuries many Chams embraced Islam while a large community remained Orthodox Christian — yet both shared the same language, the same songs and dances, the same villages and the same homeland. To this day, Albanian is still spoken by Orthodox communities in the villages of Thesprotia.
This shared heritage is the foundation of our association: we honour Çamëria as the home of one people, of two faiths, united by a common culture.
Identiteti çam është etnik dhe gjuhësor, jo fetar. Gjatë shekujve osmanë shumë çamë përqafuan Islamin, ndërsa një bashkësi e madhe mbeti e krishterë ortodokse — por të dyja palët ndanin të njëjtën gjuhë, të njëjtat këngë e valle, të njëjtat fshatra dhe të njëjtin atdhe. Edhe sot, shqipja flitet ende nga bashkësitë ortodokse në fshatrat e Thesprotisë.
Kjo trashëgimi e përbashkët është themeli i shoqatës sonë: ne e nderojmë Çamërinë si shtëpinë e një populli, të dy besimeve, të bashkuar nga një kulturë e përbashkët.
Key moments in the story of the Cham Albanians, from the drawing of a border to the expulsion of a people — and the remembrance that followed. Momente kyçe në historinë e shqiptarëve çamë, nga vizatimi i një kufiri deri te dëbimi i një populli — dhe përkujtimi që pasoi.
The Protocol of Florence (17 December 1913), following the London Conference of Ambassadors, fixes the Greek–Albanian border and assigns Çamëria to Greece, leaving only a few Cham villages inside the new Albanian state. Protokolli i Firences (17 dhjetor 1913), pas Konferencës së Ambasadorëve në Londër, përcakton kufirin greko-shqiptar dhe ia jep Çamërinë Greqisë, duke lënë vetëm pak fshatra çame brenda shtetit të ri shqiptar.
A series of Greek laws expropriates Cham lands, and around 3,000 Muslim Chams are sent to Turkey before Albanian diplomacy at the League of Nations confirms the Chams are Albanians, not Turks. Many village names are Hellenized. Një varg ligjesh greke shpronësojnë tokat çame, dhe rreth 3,000 çamë myslimanë dërgohen në Turqi para se diplomacia shqiptare në Lidhjen e Kombeve të vërtetojë se çamët janë shqiptarë, jo turq. Shumë emra fshatrash greqizohen.
During the Second World War, forces of EDES under General Napoleon Zervas take Paramythia; in the days that follow, hundreds of Cham civilians are killed. A British liaison officer described it as "a most disgraceful affair… an orgy of revenge." June 27 is today the Cham Day of Remembrance. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, forcat e EDES-it nën gjeneralin Napoleon Zerva marrin Paramithinë; në ditët që pasojnë, qindra civilë çamë vriten. Një oficer ndërlidhës britanik e përshkroi si "një çështje krejt të turpshme… një orgji hakmarrjeje." 27 qershori është sot Dita e Përkujtimit të Çamërisë.
The Muslim Cham population is driven from Çamëria across the border into Albania, with further violence at Filiates in March 1945. Whole villages are emptied. By the 1951 census, only around 120 Muslim Chams remained in Greece. Popullsia çame myslimane dëbohet nga Çamëria matanë kufirit në Shqipëri, me dhunë të mëtejshme në Filat në mars 1945. Fshatra të tëra zbrazen. Sipas regjistrimit të vitit 1951, në Greqi kishin mbetur vetëm rreth 120 çamë myslimanë.
On 30 June 1994, the Assembly of Albania unanimously enters 27 June into the national calendar as a day of remembrance for the victims of Çamëria. The property question and the rights of the Cham community remain unresolved to this day. Më 30 qershor 1994, Kuvendi i Shqipërisë vendos njëzëri që 27 qershori të hyjë në kalendarin kombëtar si ditë përkujtimi për viktimat e Çamërisë. Çështja e pronave dhe të drejtat e bashkësisë çame mbeten të pazgjidhura deri më sot.
Descendants of Çamëria live in Albania, Turkey, the United States, Canada and across the world. From Toronto to Tirana, Cham communities keep their heritage alive — including here, through the Chameria Association in Canada. Pasardhësit e Çamërisë jetojnë në Shqipëri, Turqi, Shtetet e Bashkuara, Kanada dhe anembanë botës. Nga Torontoja te Tirana, bashkësitë çame mbajnë gjallë trashëgiminë e tyre — përfshirë këtu, përmes Shoqatës Çamëria në Kanada.
A people may be moved from its land, but its culture travels with it. These are some of the treasures of Cham heritage. Një popull mund të largohet nga toka e vet, por kultura udhëton me të. Këto janë disa nga thesaret e trashëgimisë çame.
Cham iso-polyphony is part of Albanian folk polyphony, recognised by UNESCO in 2008 as Intangible Cultural Heritage of Humanity — voices woven over a sustained drone. Iso-polifonia çame është pjesë e polifonisë popullore shqiptare, e njohur nga UNESCO në vitin 2008 si Trashëgimi Kulturore Jomateriale e Njerëzimit — zëra të thurur mbi një iso të qëndrueshme.
The emblematic Cham dance, named for a 19th-century hero who — legend says — danced so beautifully before his execution that his captors could not raise their hands against him. Vallja emblematike çame, e quajtur sipas një heroi të shekullit XIX që — sipas legjendës — vallëzoi aq bukur para ekzekutimit, sa rojet nuk mundën të ngrinin dorë kundër tij.
The Cham dialect is one of the most conservative forms of Albanian, preserving archaic features — a linguistic treasure still spoken in Çamëria and across the diaspora. Dialekti çam është një nga format më konservatore të shqipes, që ruan tipare arkaike — një thesar gjuhësor që flitet ende në Çamëri dhe në mbarë diasporën.
"The Song of Çelo Mezani, sung in three voices, kept the name of Çamëria alive through decades when it could not be spoken aloud."
"Kënga e Çelo Mezanit, e kënduar me tri zëra, e mbajti gjallë emrin e Çamërisë përgjatë dekadave kur ai nuk mund të shqiptohej me zë të lartë."
Documentaries and testimonies from Albanian television that tell the story of Çamëria — including the voices of the last living survivors. Dokumentarë dhe dëshmi nga televizioni shqiptar që tregojnë historinë e Çamërisë — përfshirë zërat e të mbijetuarve të fundit.
Help us preserve the history and culture of Çamëria for the generations to come. Become a member of our community in Canada.
Na ndihmo të ruajmë historinë dhe kulturën e Çamërisë për brezat që vijnë. Bëhu anëtar i komunitetit tonë në Kanada.
